OPŁATA TARGOWA

Home

Pełna charakterystyka opłaty targowej Jedna z najstarszych danin publicznych w Polsce stanowiąca w całości dochód własny gmin. Zobowiązanie z jej tytułu powstaje bez udziału organu podatkowego, w drodze wystąpienia okoliczności faktycznych, z zaistnieniem których przepisy prawa łączą powstanie zobowiązania.

Opłata targowa uznawana jest za uproszczoną formę opodatkowania sprzedaży dokonywanej na targowiskach. Przemawia za tym m.in.: fakt odprowadzania daniny niezależnie od innych opłat za korzystanie z urządzeń targowych; brak zwolnienia sprzedawców od obowiązku podatkowego w zakresie innych zobowiązań publicznoprawnych w przypadku zapłaty opłaty targowej; włączenie z opłaty podmiotów, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach. W tym kontekście trudno również mówić o typowo ekwiwalentnym charakterze opłaty targowej.

Przedmiotem opłaty targowej jest sprzedaż dokonywana na targowiskach (niezależnie od tego, czy jest to targowisko prowadzone przez gminę, czy osobę prywatną). Podmiotami zobowiązanymi do wniesienia opłaty są  osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej.

Za targowiska uważa się wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, w tym targowiska pod dachem oraz hale używane do targów, aukcji i wystaw. Węższa definicja targowiska, pojawiająca się w orzeczeniach NSA w związku z funkcjonowaniem opłaty targowej,  znajdowała się w dekrecie z dnia 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach. Ostatecznie jednak dekret został uchylony ustawą z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.

Wyłączenie z opodatkowania i zwolnienia podmiotowe. Opłacie nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub ich częściach (we Wrocławiu od 2003 r. dodatkowo uściślono, że opłacie nie podlega działalność handlowa prowadzona przez podmioty  przed sklepami lub kioskami o ile jest zgodna z przepisami prawa i asortymentowo pokrywa się z towarami oferowanymi w sklepie). Opłatą nie są objęte podmioty które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach - w tym przypadku ustawa co prawda wspomina o zwolnieniu jednakże charakter tego zwolnienia świadczy raczej o wyłączeniu z opodatkowania czynności objętych innymi daninami.

Podstawa wymiarowa w opłacie targowej nie jest jasno określona w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Może nią być rozmiar prowadzonej działalności handlowej, wielkość obiektu służącego do sprzedaży, powierzchnia sprzedaży, liczba punktów sprzedaży, ładowność pojazdu, typ pojazdu itp. W praktyce konkretyzacja podstawy następuje w uchwałach rad gminnych.

Obowiązek podatkowy. Obowiązek  podatkowy  z  tytułu opłaty targowej powstaje z chwilą przystąpienia do wykonywania sprzedaży na targowisku, a przynajmniej z wyjściem z ofertą sprzedaży, polegającą na wystawieniu towaru z oznaczeniem jego ceny.

Stawki w opłacie targowej mają generalnie charakter kwotowy. Ustawa określa jedynie nieprzekraczalną, maksymalną kwotę stawki (w 2004 r. wynosiła ona 579,32 zł dziennie), które samorządowe organa stanowiące nie mogą swoimi uchwałami przekraczać. Ustawowa stawka opłaty targowej ulega corocznie podwyższeniu w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen detalicznych towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszych trzech kwartałów roku, w którym stawki ulegają podwyższeniu, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Podwyższenia dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych  w drodze obwieszczenia  w "Monitorze Polskim" (Dz. U. z 2003 r. Nr 51, poz. 804).

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nakłada na rady gmin obowiązek uchwalenia wysokości stawek opłat obowiązujących na ich terenie. Ustawa nie określa zasad różnicowania stawek przez rady, które tym samym nabywają znaczną swobodę w kształtowaniu stawek opłat targowych na swoim terenie. Stawki różnicowane są w oparciu o kryteria np. położenia punktu sprzedaży, wielkości targowiska, wielkości miejscowości, powierzchni sprzedaży, rodzaju pojazdu, charakteru sprzedaży, przedmiotu sprzedaży itd. Spotykane były również przypadki stosowania stawek o charakterze restrykcyjnym, w miejscach, w których gmina nie chce, aby był dokonywany handel. Taka praktyka spotyka się jednak z negatywnym stanowiskiem orzecznictwa podkreślający fiskalny a nie karny charakter opłaty targowej.

W przypadku nieuchwalenia stawek opłat lokalnych przez radę gminy na kolejny rok podatkowy stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy.
Limity ustawowe wynikające z art. 19 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Stawki uchwalone przez Radę Miasta Wrocławia - uchwała Nr VIII/163/03
stawka dzienna stawka dla producentów płodów rolnych

PLACE TARGOWE

max 575,86 zł dziennie   Sprzedaż z samochodu, platformy, przyczepy samochodowej, autobusu, ciągnika z przyczepą itp.
z samochodu do 500 kg ładowności 4
z samochodu do 1.500 kg  ładowności 5
z samochodu do 4.500 kg
z samochodu powyżej 4.500 kg,z autobusów, z przyczepy campingowej,
z ciągnika z przyczepą, z przyczepy posiadającej stałe przyłącze
  Sprzedaż w halach 
do 10 m2 3 4
powyżej 10 m2 do 20 m2 7 10
powyżej 20 m2 do 50 m2 2 3
powyżej 50 m2 5 8
  Sprzedaż obnośna 
2
  Wystawienie do sprzedaży
autobusu 25
samochodu osobowego, ciągnika rolniczego, przyczepy campingowej, przyczepy do samochodu osobowego, samochodu dostawczego do 3,5 t, motocykla, motoroweru, skutera, 12
samochodu ciężarowego pow. 3,5 t 20
roweru i innych pojazdów  jednośladowych 6
części do samochodów i rowerów 5
  Sprzedaż z punktu stałego nie spełniającego wymogu podatku od nieruchomości oraz miejsca wyznaczonego:
sprzedaż przy zajęciu powierzchni do 4  m2 4  (dawniej 40 zł)
powyżej 4 m 2 za każde 2 m2 1
  Sprzedaż okolicznościowa artykułów z okazji świąt(suma stawek ze wszystkich konfekcji)
choinki cięte, sztuczne, w doniczkach, ryby z basenów 30
gałązki choinkowe 5
kwiaty, wieńce, znicze, świece, grys 10
 inne art. świąteczne 8

 

max 575,86 zł dziennie

SPRZEDAŻ POZA PLACAMI TARGOWYMI

   sprzedaż poza placami targowymi z miejsc o powierzchni
do 4 m2 10
powyżej 4 m2 do 6 m2 15
powyżej 6 m2 do 10 m2 20
powyżej 10 m230
 

Sprzedaż okolicznościowa artykułów z okazji świąt (suma stawek ze wszystkich konfekcji)
choinki cięte, choinki  sztuczne,  50
choinki w doniczkach  45
gałązki choinkowe 10
kwiaty, wieńce, znicze, świece, grys 20
kartki świąteczne12
inne art. świąteczne 15
 

Odpłatne świadczenie usług
fotografowanie, odręczne wykonywanie grafik, rysunków, pomiar ciśnienia, wagi itp. 5

Stawki obowiązujące we Wrocławiu, uchwalone przez Radę Miasta - do 1996 roku przewidywały podział stawek na dwie grupy: na terenie wyznaczonych targowisk (max. 450 zł przy sprzedaży choinek), poza stałymi  targowiskami  (gdzie stawka wynosiła max. 150 zł za dzień). Zmiana z 1996 r. polegała na: wprowadzeniu jednolitej stawki 300 zł niezależnie od miejsca sprzedaży i wyszczególnieniu w załączniku do uchwały przypadków stawek ulgowych zróżnicowanych w oparciu o kryteria np. powierzchni, rodzaju pojazdu, charakteru sprzedaży, przedmiotu sprzedaży. Zmiana miała ten praktyczny skutek, że w praktyce wykluczała sprzedaż poza miejscami przeznaczonymi do handlu (co na marginesie zgodne jest z orzecznictwem NSA, podważającym zasadność nakładania opłaty na handel poza targowiskami). W 2003 r. przepis oficjalnie uchylono. W zakresie stawek  - we Wrocławiu opłatę targową pobiera się niezależnie od opłat należnych w związku z zajęciem pasa drogowego.

Katalog zwolnień ustawowych

Rada gminy może wprowadzić w drodze uchwały inne - nie przewidziane ustawą - zwolnienia przedmiotowe. Zdaniem autora zwolnienia ustawowe mają charakter wyłączenia z opodatkowania, dotyczą bowiem przypadków "zwolnienia" stanów faktycznych bądź prawnych objętych innymi podatkami.

zwolnienia ustawowe

 dodatkowe zwolnienia wynikające z przepisów art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - UCHWAŁA Nr VIII/163/03  RM Wrocławia
brak zwolnień w ścisłym tego słowa rozumieniu Zwalnia się z opłaty targowej odręczną sprzedaż gazet.
Zwalnia się z opłaty targowej działalność handlową na imprezach o charakterze charytatywnym oraz jarmarki promujące kulturę.
Zwalnia się działalność handlową prowadzoną przez podmioty przed sklepami lub kioskami,  w  których  jest  prowadzona działalność gospodarcza o ile spełnione są następujące warunki: 1)  działalność  handlowa  prowadzona  jest na terenie przyległym do lokalu użytkowego, 2) sprzedaż zgodna z asortymentem oferowanym w lokalu użytkowym, 3) zezwolenia właściciela lub zarządcy terenu.

Terminy i sposoby płatności opłaty targowej

Zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek (w ustawowych granicach) opłaty targowej, określa w uchwale rada gminy. Również rada może zarządzić pobór opłaty w drodze inkasa oraz określić inkasentów (osoby fizyczne, prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej) i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Tym samym ustalona wysokość wynagrodzenia inkasenta nie wiąże rady na zawsze.

Opłata targowa nie uiszczona w terminie podlega egzekucji administracyjnej. Organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w celu ustalenia zaległości podatkowej. Jeżeli zaległość nie zostanie uregulowana, organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania, która jest podstawą do wystawienia tytułu egzekucyjnego. W świetle orzecznictwa - wymagalność opłaty targowej przy inkasowym trybie jej ściągania powstaje w chwili, w której inkasent zażąda jej uiszczenia od osoby dokonującej sprzedaży. Od tej chwili powstaje również roszczenie o zapłatę odsetek za zwłokę.

Organem podatkowym właściwym w sprawach wszystkich podatków i opłat lokalnych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Opłata targowa jako dochód gmin w Polsce

 Dostępne dane porównawcze tylko z dwóch lat uniemożliwiają dokładną analizę wpływów z opłaty targowej w skali kraju. Z dużą dozą pewności można zaryzykować wniosek o stabilizującym wpływie z opłaty targowej na budżety miast, przy czym można zaobserwować realny spadek dochodów tytułu opłaty targowej. Stosunkowo niewielkie znaczenie dla budżetów samorządowych nie przesądza o względnie dużym znaczeniu opłaty w przypadku niektórych gmin wiejskich, a nawet miejskich, na terenie których zlokalizowano duże targowiska o charakterze nieomal międzynarodowym. Nadmieńmy, że Łęknica w roku 2000 pozostawała najbogatszą (po Kleszczowie) gminą w Polsce o dochodach przewyższających średnią 9 razy.

Handel targowiskowy w Polsce po okresie najlepszej koniunktury w latach 1994-1996, poczynając od 1997 roku wszedł w gwałtowną fazę schyłkową. Jeszcze w 1997 roku łączne obroty 15 największych targowisk w kraju wyniosły prawie 7,2 mld zł (z możliwą korektą oceny w górę "in plus" o 20-30%). Gdyby w 1997 r. targowiska umieścić na liście największych polskich przedsiębiorstw to lider targowisk, Stadion X-lecia (1,9 mld zł obrotów) uplasowałby się na 29 miejscu. Z kolei targowisko w Tuszynie (1,6 mld zł obrotów) znalazłoby się na 36 pozycji. Największe targowiska w 1996-1997 r. to: Stadion X-lecia, kompleks targowisk: Tuszyn - Głuchów - Rzgów,  Białystok, Łęknica, Osinów Dolny, Cedynia, Słubice, Kostrzyn, Przemyśl, Gubin, Zgorzelec, Świnoujście, Cieszyn. W latach 1997 - 1999, jak szacuje Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, obroty 16 największych polskich bazarów wyniosły 14,7 mld zł. Od 2000 r. nie są prowadzone badania dla tej sfery działalności.

  2003 2002 2001 2000
  % dochodów ogółem   % dochodów ogółem   % dochodów ogółem   % dochodów ogółem

wpływy netto z opłaty targowej

     158 978 865 0,4 158 281 475 0,4 brak danych
obniżki górnych stawek (% wpływów)     6 477 624 4,1% 7 184 699 4,5%  
ulgi, zwolnienia, zaniechanie poboru (% wpływów)     186 103 0,12% 161 170 0,10%    

źródło: Sprawozdania z wykonania budżetów gmin za 4 kwartały. Kwoty podatku bez uwzględnianych potrąceń.

Opłata targowa w systemie dochodów gminy Wrocław

 1. Na przestrzeni lat 2000 - 2003 możemy mówić o stabilizacji wpływów z opłaty targowej w strukturze dochodów budżetu Wrocławia. Jest to więc dochód szczególnie pożądany dla budżetu miasta, przy czym nawet w warunkach recesji gospodarczej, opłata targowa nie wykazuje wyraźnych tendencji spadkowych, czego można by oczekiwać biorąc pod uwagę "przychodowy" charakter opłaty.  W ujęciu realnym, z uwzględnieniem inflacji, występuje niewielki spadek dochodów.

2. Za interesujące uznać należy informacje dotyczące wielkości prowizji pobieranej przez inkasentów opłaty targowej (dodam, że opłata targowa pobierana jest niezależnie od innych należności za korzystanie z urządzeń targowych i związanych z handlem organizowanym na targowiskach). Prowizja dla inkasentów wynosi 25-30% wielkości opłaty !

Wykaz inkasentów opłaty targowej we Wrocławiu zawiera załącznik nr 2 do uchwały nr VIII/163/03 RM. Są to: PP-U-H "Ołbin", PP-U-H "Komandor",  KKS "Polonia", "Społem" Północ, Dolnośląskie Centrum Spożywcze -"Sad-Piast" - Centrum Kultury "Zamek", "Kupiectwo" spółka z o.o. , "Transbud" , "Cerber" Adam Sekściński - Spółdzielnia Pracy Transportowo-Spedycyjna - prowizja 25 %; Targpiast" - prowizja 30%. Do roku 1996 jako inkasentów opłaty targowej stosowna uchwała RM wskazywała również pracowników Urzędu Miejskiego.

3. Zakłada się, iż utrzymywać się będzie tendencja malejąca dochodów uzyskiwanych z tytułu tej opłaty. Wynika to bowiem z ograniczenia działalności targowiskowej na rzecz kubaturowych inwestycji realizowanych przez organizacje kupieckie. Spadek ten będzie rekompensowany rosnącym podatkiem od nieruchomości. Przewiduje się zmianę uchwały nr LXXI/458/93 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie wysokości stawek opłaty targowej na terenie Wrocławia. Zmianie ulegną stawki opłaty targowej poza targowiskami, wprowadza się dwie strefy dla celów opłat targowych.

4. We Wrocławiu działa 18 legalnych targowisk (2003 r.)  z których uzyskano łącznie następujące wpływy z tytułu opłat targowych:
  plan 2004 plan 2003 plan 2002 plan 2001 plan 2000
dochody ogółem (w tym): 1 732 097 909,6

(100%)

 1 511 679 552 100% 1 456 496 237 100% 1 559 022 879 100% 1 466 169 946 100%
dochody własne (w tym) 1 309 998 851,6 75,63% 689 308 704 45,60% 662 637 926 45,49% 711 980 980 45,67% 617 103 192 42,1%
z opłat (w tym) 24 840 000 plus opłaty należne dla powiatu 11 000 000 zł 1,43 + 0,64 = 2,07% 23 240 000 1,54% 25 147 656 1,73% 7 659 000 0,49% 53 205 398 3,63%

opłata targowa

2 000 000

0,115%

 2 100 000 0,139% 1 900 000 0,130% 1 900 000 0,122% 2 100 000 0,143%

Lwia część wpływów z targowisk pochodzi z targowiska Na Niskich Łąkach - ok. 700 000 zł rocznie.

Targowiska terenach gminy znajdują się:

6) Opłata targowa

    Opłata  targowa ma charakter podatku związanego ze sprzedażą towarów
    i usług na targowiskach.  Zakłada  się,  iż  utrzymywać  się  będzie
    tendencja  malejąca  dochodów uzyskiwanych z tytułu opłaty targowej.
    Wynika to bowiem z ograniczenia działalności targowiskowej na  rzecz
    kubaturowych  inwestycji, realizowanych przez organizacje kupieckie.
    W 2003 roku Rada Miejska Wrocławia uchwaliła nową uchwałę w  sprawie
    określenia   zasad   ustalania,  poboru  oraz  terminu  płatności  i
    wysokości  stawek  opłaty  targowej  na  terenie  Miasta   Wrocławia
    (Uchwała nr VIII/163/03 RMW, z dnia 24 kwietnia 2003 roku).
W  latach  następnych  kontynuowane  będą  działania  windykacyjne i
    kontrolne, mające na  celu  uzyskanie  poboru  należności  z  tytułu
    opłaty targowej.
 

Home

 Wszelki prawa zastrzeżone. Zabrania się publikowania materiałów bez zgody autora. Copyright©2003 Maciej Borowski.